毛茛屬

毛茛屬,草木一類,生物學一屬,開花植物來嘅,歸毛茛目毛茛科,分子分析後,歸毛茛亞科毛茛族。一般叫毛茛或金鳳花。佢稱得上大家族,有過千七物種[1][2],包括毛茛、矛葉毛茛、水毛茛。現今知佢唔屬單系,屬有必要分割,不過就未有公認分法。
分佈全球,主要喺溫帶同山地[2]。北歐花園常見而廣泛有匍匐毛茛,根系韌而頑強。球根毛茛同高大草地毛茛,喺觀賞花園中視為雜草。
通常春季開花,但喺某啲情況下,成個夏季見佢開花。
水毛茛有時分開做子屬水毛茛屬,或獨立一屬,生喺靜水流水。葉型多樣,水下絲狀葉,水面寬浮葉。某啲物種,好似水生毛茛,重有第三種中間型葉。
名
[編輯]拉丁學名Ranunculus[3]意思細蛙,源自 rana 蛙縮小形式[4]。。皆因佢中意生喺潮濕地、水邊、沼澤咁,同蛙好似[5]。
毛茛英文常見名buttercup,意思牛油杯。可能源自誤解。曾以為呢種植物,會令牛油有黃。實際上,對牛對牲畜,毛茛有毒。
英國細蚊咁玩,係將毛茛花放喺下巴底,下巴見黃光表,就話佢中意牛油[6]。
分佈
[編輯]南北半球都有,唔計南極洲,遍及所有大陸,主要生喺溫帶、山地。
毛茛屬起源於歐亞大陸北部,喺晚始新世到漸新世之間,之後迅速演化分化,即輻射演化,擴散到全球各地[8][9]。
雖然現今南極洲無毛茛,不過有佢化石,上新世中晚期之前,曾經生喺南極洲。當時冰川正速速改變當地地貌,佢哋曾經生長過[10]。
化石
[編輯]德國中部有上新世種子化石,出自蓋倫毛茛、塔奈毛茛[11]。中國橫斷山脈上新世地層中,疑似橘郎毛茛瘦果[12]。南極橫貫山脈新近紀地層中,發現了未確定種類毛茛屬瘦果化石,可能生喺近冰川[10]。可能最古老毛茛化石,來自美國哥羅拉多州晚始新世地層[13]。
描述
[編輯]植物
[編輯]多數係多年生,偶有一年生二年生,草本,水生陸生植物,通常葉莖基部長出葉簇,成玫瑰形葉簇。好多多年生物種入面,會伸出匍匐莖,節點處生出新植物,會發育出自己根系、葉簇。
葉
[編輯]花
[編輯]花萼五片,有時少到三片,或者多到七片。花瓣五片,黃、黃中帶綠、白,有時帶少少色、紫、粉紅暈染。但係,可能無花瓣,數量唔同,有時會多好多。
花瓣底部有蜜腺,裸露無遮掩,或者有塊鱗片冚住。
通常好多雄蕊,但可以好少,螺旋形排列。花藥多數黃、有時白,花粉都黃。
多數好多雌蕊,有時少,綠或黃,彼此間分離唔融合,同樣螺旋形排列。大多數生喺花托,球形、半球形。
反光花瓣
[編輯]毛茛花瓣好有光澤,特別黃色種。源於特殊着色機制,花瓣上表面非常光滑,有鏡面反射效果[14][15]。閃光效果有助於吸引傳粉昆蟲,同時有助調節花溫[14]。
英國民間傳說中,如果將毛茛花放喺下巴底,見到下巴有黃光就示中意牛油[16][17][18]。
果
[編輯]

分屬
[編輯]分子研究得出呢屬並非單系羣,即係話佢啲物種,喺演化關係上,有啲無源自共同祖先,咁相對於同科入面其他已確認屬,
因此,二〇一〇年提出分類方案,建議將佢拆成幾個獨立屬,屬於毛茛族[20]。
不過,並唔係所有分類學家都接受呢種分法。
藥理
[編輯]毛茛屬植物喺傳統醫學中、有抗風濕藥、發紅劑、治間歇發燒。發現嘅化學成分有原白頭翁素、白頭翁素。咁解釋到亞洲傳統醫學,用佢解發燒、風濕、發紅劑[21]。部份植物有毒。
毒
[編輯]毛茛屬植物新鮮食有毒嘅。不過,味道辛辣刺激,令口腔起水泡,一般動物唔會食。但係,過度放牧唔夠草,毛茛又生得好多,牲畜無得揀而食咗,因而中毒。中毒症狀有,血性腹瀉、大量流口水、腸絞痛即肚痛,口腔、黏膜、腸胃道嚴重起水泡。人手模毛茛植物,毛茛苷會分解成原白頭翁素,引起接觸性皮膚炎,所以模得多要小心[22]。乾燥過程中會分解毒素,乾草有毛莨都安全嘅[23]。
物種
[編輯]物種繁多,後面有部份物種。
- Ranunculus acraeus Heenan & P.J.Lockh., 2006,一種在新西蘭新發現的毛茛
- 草甸毛茛 Ranunculus acris
- 阿爾卑斯毛莨 Ranunculus alpestris
- 小水毛茛 Ranunculus aquatilis L.
- 田野毛茛 Ranunculus arvensis
- 花毛茛 Ranunculus asiaticus 陸蓮花
- 狀毛茛 Ranunculus auricomus
- 球根毛茛 Ranunculus bulbosus
- Ranunculus californicus
- 扭曲毛茛 Ranunculus cassubicus
- 鹼毛茛 Ranunculus cymbalaria
- 高山毛茛 Ranunculus eschscholtzii
- 榕葉毛茛 Ranunculus ficaria
- 松葉毛茛 Ranunculus flammula
- 浮葉毛茛 Ranunculus fluitans
- 深山毛茛 Ranunculus franchetii
- Ranunculus glaberrimus
- 冰川毛茛 Ranunculus glacialis
- 剛毛毛茛 Ranunculus hispidus
- 毛茛 Ranunculus japonicus
- 雞冠山毛茛 Ranunculus jiguanshanicus W.Q.Fei, Q.Yuan & Q.E.Yang(四川)
- Ranunculus jovis A.Nelson, 1900,"'Ranunculus digitatus Hook.異名
- Ranunculus kadzusensis Makino, 1929
- 北歐毛茛 Ranunculus lapponicus Soleirol ex Nyman, 1878,Ranunculus demissus DC.異名
- 長葉毛茛 Ranunculus lingua
- 水毛茛 Ranunculus longirostris
- 欒川毛茛 Ranunculus luanchuanensis W.Q.Fei, Q.Yuan & Q.E.Yang, 2023(河南)
- Ranunculus lyallii Hook.fil., 1864
- 茂縣毛茛 Ranunculus maoxianensis W.Q.Fei, Q.Yuan & Q.E.Yang,2023
- Ranunculus occidentalis
- 池生毛茛 Ranunculus peltatus Moench, 1794,为Ranunculus aquatilis L.的异名
- 大花白毛茛 Ranunculus platanifolius
- 侏儒毛茛 Ranunculus pygmaeus
- 匍枝毛茛 Ranunculus repens
- 歐毛茛 Ranunculus sardous
- 石龍芮 Ranunculus sceleratus
- 沼澤毛茛 Ranunculus septentrionalis
- 揚子毛茛 Ranunculus sieboldii [24]
- 刺果毛茛 Ranunculus testiculatus
- Ranunculus tojibaevii Schegol. & Turginov, 2022[25]
- Ranunculus thora L., 1753
攷
[編輯]- ↑ "Ranunculus L. | Plants of the World Online | Kew Science". Plants of the World Online (英文). 喺2026-05-04搵到.
- 1 2 "Ranunculus L."
{{cite web}}: CS1 maint: url-status (link) - ↑ Sunset Western Garden Book. 1995. pp. 606–607.
- ↑
{{cite encyclopedia}}: Empty citation (help) - ↑ Lehnebach, C.A. (2008), Phylogenetic Affinities, Species Delimitation and Adaptive Radiation of New Zealand Ranunculus, Palmerston North, New Zealand: Massey University, 喺2024-06-26搵到
- ↑ Edsall, Marian S. (1985). Roadside Plants and Flowers: A Traveler's Guide to the Midwest and Great Lakes Area: With a Few Familiar Off-Road Wildflowers. North Coast Books. University of Wisconsin Press. ISBN 0-299-09704-8.
- ↑ Kamen, Deborah (2010). "A corpus of inscriptions: Representing slave marks in antiquity". Memoirs of the American Academy in Rome. 55: 95–110. ISSN 0065-6801. JSTOR 41419689.
- ↑ Emadzade, Khatere; Gehrke, Berit; Peter Linder, H.; Hörandl, Elvira (2011). "The biogeographical history of the cosmopolitan genus Ranunculus L. (Ranunculaceae) in the temperate to meridional zones". Molecular Phylogenetics and Evolution. 58 (1): 4–21. Bibcode:2011MolPE..58....4E. doi:10.1016/j.ympev.2010.11.002. ISSN 1055-7903. PMID 21078403.
- ↑ "Ranunculales". www.mobot.org. 喺2024-03-26搵到.
- 1 2 Ashworth, A; Cantrill, D (2004-10-07). "Neogene vegetation of the Meyer Desert Formation (Sirius Group) Transantarctic Mountains, Antarctica". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology (英文). 213 (1–2): 65–82. Bibcode:2004PPP...213...65A. doi:10.1016/S0031-0182(04)00359-1.
- ↑ Mai, Dieter Hans (2007). "The floral change in the tertiary of the Rhön mountains (Germany)". 47 (1): 135–143.
{{cite journal}}: Cite journal requires|journal=(help) - ↑ Huang, Yong-Jiang; Zhu, Hai; Su, Tao; Spicer, Robert A.; Hu, Jin-Jin; Jia, Lin-Bo; Zhou, Zhe-Kun (September 2022). "Rise of herbaceous diversity at the southeastern margin of the Tibetan Plateau: First insight from fossils". Journal of Systematics and Evolution (英文). 60 (5): 1109–1123. Bibcode:2022JSyEv..60.1109H. doi:10.1111/jse.12755. ISSN 1674-4918.
- ↑ Cockerell, T. D. A. (1922). "A Fossil Buttercup". Nature (英文). 109 (2724): 42–43. Bibcode:1922Natur.109...42C. doi:10.1038/109042b0. ISSN 1476-4687.
- 1 2 Van der Kooi, Casper; Elzenga, Theo; Dijksterhuis, Jan; Stavenga, Doekele (2017). "Functional optics of glossy buttercup flowers". Journal of the Royal Society Interface. 14 (127): 20160933. doi:10.1098/rsif.2016.0933. PMC 5332578. PMID 28228540.
- ↑ "Buttercups focus light to heat their flowers and attract insects". 25 February 2017.
{{cite journal}}: Cite journal requires|journal=(help) - ↑ Simons, Paul (2017-05-14). "Secrets of the shiny yellow buttercup". The Guardian (英國英文). ISSN 0261-3077. 喺2025-05-24搵到.
- ↑ Scorah, Eleanor (2018-06-10). "#188: The Buttercup". Objects (英文). 喺2025-05-24搵到.
- ↑ "Why buttercups reflect yellow on chins | University of Cambridge". www.cam.ac.uk (英文). 2011-12-14. 喺2025-05-24搵到.
- ↑ Lehnebach, C.A. (2008), Phylogenetic Affinities, Species Delimitation and Adaptive Radiation of New Zealand Ranunculus, Palmerston North, New Zealand: Massey University, 喺2024-06-26搵到
- ↑ Emadzade, K.; Lehnebach, C.; Lockhart, P.; Hörandl, E. (2010). "A molecular phylogeny, morphology and classification of genera of Ranunculeae (Ranunculaceae)". Taxon. 59 (3): 809–828. Bibcode:2010Taxon..59..809E. doi:10.1002/tax.593011.
- ↑ Aslam, M.S.; Choudhari, B.S.; Uzair, M.; Ijaz, A.S. (2012). "The genus Ranunculus: A phytochemical and ethnopharmacological review". International Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences. 4 (5): 15–22.
- ↑ "Ranunculus". Botanical Dermatology Database. 喺October 18, 2013搵到.
- ↑ Bateman, Stephanie (May 25, 2021). "Are buttercups poisonous to horses? We ask the experts..." Horse & Hound. 喺March 24, 2022搵到.
- ↑ "Evaluation of antiviral activity of compounds isolated from Ranunculus sieboldii and Ranunculus sceleratus". NIH. 原著喺2023-04-17歸檔. 喺2023-04-12搵到.
{{cite web}}: Unknown parameter|dead-url=ignored (|url-status=suggested) (help) - ↑ Shchegoleva, Natalia, V,Nikitina, Elena, V,Juramurodov, Inom J.,et al. A new species of Ranunculus (Ranunculaceae) from Western Pamir-Alay, Uzbekistan[J]. PHYTOKEYS,2022(193):125-139.